Fighting against gender stereotypes: een casestudy

Wat kunnen we in Europa van elkaar leren met betrekking tot gender typering in communicatie, socialisatie, onderwijspraktijkvoorbeelden en wat kunnen wij als professionals bijdragen aan gelijke kansen in studie- en beroepsmogelijkheden. Loopbaanexpert en beleidsmedewerker LOB Sandra Mors schrijft in dit artikel over het driedaagse internationale congres georganiseerd door het Frans Nationaal Agentschap Erasmus+ dat eind mei 2021 in verband met het Coronavirus online plaats vond.

 Verslag van een European study visit Erasmus+ Transnational Cooperation Activities (TCA)

De deelnemers

Het congres startte met een kennismaking tussen de organisatoren en de ruim 30 deelnemers uit 18 verschillende landen in de virtuele omgevingen Teams en WonderMe. Verschillende functionarissen met diverse achtergronden binnen en buiten het onderwijs namen deel aan het congres. Zoals schoolleiders, begeleiders, docenten, beleids- en projectmedewerkers van onder andere de Europese Commissie en een jurist mensenrechten.

De sprekers

Agnes Castel, Nationaal onderwijsinspecteur te Poitiers en verantwoordelijk voor gelijkheid tussen jongens en meisjes gaf een presentatie waarin aandacht werd geschonken aan het Franse taalbeleid en de verordening in Frankrijk om de vervrouwelijking van straatnamen te vergemakkelijken. Onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke beroepsnamen kan functieverschillen suggereren, terwijl hier in veel gevallen geen sprake van is. Een leraar en lerares beoefenen hetzelfde beroep. Het Franse taalbeleid sluit aan bij de richtsnoer voor genderneutraal taalgebruik van het Europees Parlement in 2018: ‘Gendergelijk en inclusief taalgebruik draagt bij aan de vermindering van genderstereotypering, brengt sociale verandering teweeg en zorgt voor meer gendergelijkheid.’ Ook in Nederland is volop aandacht voor genderneutraal taalgebruik en vervrouwelijking van straatnamen. In januari 2021 promoveerde psycholinguïst Theresa Redl van de Radboud Universiteit en het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen op haar onderzoeksresultaten van genderneutraal taalgebruik. Zij gaf in een interview aan dat door mannelijk taalgebruik als vanzelfsprekend te beschouwen, je iedereen uitsluit, behalve mannen[1]. Volgens Redl schiet genderneutraal taalgebruik hiermee zijn doel voorbij. De vervrouwelijking van straatnamen roept bij critici ook de vraag op hoe dit bijdraagt aan een meer gelijkwaardige samenleving en rolmodellen. Dit bleek afgelopen maart toen de Stichting Aletta Jacobs Noord-Nederland op Internationale Vrouwendag aandacht vroeg voor de straatnamenkwestie. Het blijft een feit dat vrouwelijke straatnamen wereldwijd in de minderheid zijn[2].

Édith Maruéjouls-Benoit, doctoraat in de Franse geografie, specialist in de geografie van gender en in 2019 door Les Défis Urbains verkozen tot "Persoonlijkheid van het jaar", presenteerde haar onderzoek over gelijkheidskwesties in de openbare ruimte, het schoolplein en de vrijetijdsactiviteiten van jongeren. Ook deze presentatie leverde inzicht en onderwerpen op voor de drie subgroepen die na de presentaties uiteen gingen om een project te ontwerpen in het kader van ‘Fighting against gender stereotypes’. In het project bespraken en verwerkten we de besproken onderwerpen zoals: belang van rolmodellen, homofobie, misogynie en gelijke kansen.

Erasmus+

Ook was er ruim aandacht aan het programma Erasmus+. Belangrijke prioriteiten van het programma Erasmus+ in 2021-2027 zijn inclusie, digitalisering, participatie en Green Erasmus+ (duurzaamheid, milieu en klimaat). Het programma biedt mogelijkheden voor leerlingen en onderwijsprofessionals om met Europese scholen in contact te komen, om kennis en ideeën uit te wisselen, en met internationale organisaties en beleidsmakers samen te werken. Door met Erasmus+ in het buitenland te studeren of te werken of door deel te nemen aan (internationale) projecten van Erasmus+ verbeteren professionals, studenten, jongeren en jongerenwerkers hun communicatieve en interculturele vaardigheden. Zij doen onmisbare soft skills en vaak ook talenkennis op. Deelnemers aan het programma Erasmus+ worden bovendien uitgedaagd om competenties te ontwikkelen die belangrijk zijn om actief deel te nemen aan de maatschappij. De mogelijkheden van Erasmus+ zijn verdeeld over meerdere actielijnen (Key Actions)[3].