Helpende LOB-hand van ambassadeursscholen

Ambassadeursschool LOBHoe kunnen scholen profiteren van elkaars ervaringen op het gebied van LOB-vernieuwing? Dit schooljaar startte de VO-raad het project LOB-Ambassadeursscholen. Bij de Les laat twee ambassadeursscholen, een vmbo en een havo, aan het woord over hun good practices.


Dendron College (vmbo) in Horst, good practice: Sector- en Beroepcompetenties. 
Dorien Stals, directieadviseur/docent-ontwikkelaar

Wat heeft jullie school ontwikkeld op het gebied van LOB en waarom?
Stals: Het Dendron College (vmbo) in Horst investeert met het vak Sector- en BeroepsCompetenties (SBC) al jaren in het keuzeproces van hun TL-leerlingen. Tijdens een tweeuursvak op het lesrooster in leerjaar 4 werken de leerlingen binnen een elektronische leeromgeving met eigen lesmateriaal. Vanaf de tweede klas heeft de leerling al verschillende LOB-activiteiten, waardoor hij in staat is een sector te kiezen aan het eind van leerjaar 3 én een onderwerp voor zijn sectorwerkstuk in leerjaar 4. Bij SBC zijn de leerlingen ingedeeld op onderwerpkeuze.

In 2006-2007 was er sprake van veel switchgedrag op het mbo van leerlingen afkomstig van vmbo-TL. Daar is de school mee aan de slag gegaan met SBC als resultaat. Het team vond dat iedere scholier tijdens zijn schoolloopbaan alle ruimte moet krijgen om te ontdekken wat zijn kwaliteiten zijn en wat hij werkelijk wil. Vervolgens ontdekt hij door 'doen en ervaren' of de praktijk aansluit bij het beroepsbeeld in zijn hoofd.

De school heeft een apart team voor SBC bestaande uit docenten Nederlands, docenten beroepsgerichte vakken en de vmbo-decaan. Bij elke cluster (economie, zorg&welzijn, kunst en techniek en een combinatiecluster) staan bij SBC altijd twee docenten voor de klas. Er is ruimte voor reflectie en de leerling werkt aan zijn sectorwerkstuk, gebaseerd op individuele LOB-vragen. Hij maakt drie producten, die verankerd zijn in het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) en meetellen bij Nederlands: een documentatiemap, een werkstuk en een presentatie.

Elke leerling doet ervaring op bij een personal coach, iemand die het vak uitoefent in de praktijk. De coach bedenkt praktijkopdrachten, beoordeelt deze en vertelt de leerling alles over zijn vak, de mooie en de minder mooie kanten. Voor de coaches is er een introductie- en evaluatieavond. De leerlingen krijgen ook gastlessen, excursies en opdrachten die ze samen met de ouders doen.

Met een beroepskeuzetest en een meeloopdag ben je er niet

Wat gaat goed en wat wil je verbeteren?
Het moeilijkste stuk bij LOB is de rol van de docent. Zij zijn gewend om vanuit een zee van kennis allerlei vragen te beantwoorden, maar bij LOB zit de leerling aan het stuur. Vanuit het mbo hoort de school dat hun leerlingen nu weloverwogen keuzes maken en nauwelijks meer switchen.

Hoe zijn de reacties van de leerlingen, ouders?
De leerlingen vinden dat ze hard moeten werken, soms is SBC ook confronterend. Maar aan het eind van de rit luisteren de SBC-docenten meestal met kippenvel naar de presentaties, waarin hun leerlingen vertellen hoe zij hun weg gevonden hebben en welbewust de toekomst instappen. De ouders zijn enthousiast, sommigen geven aan dat ze voor hun kind op havo of vwo ook zo'n LOB-programma zouden willen.

Voor wie of welke scholen is dit niet geschikt?
SBC is niet geschikt voor scholen die LOB uitvoeren als een verplichting. Met een beroepskeuzetest en een meeloopdag op een opgepoetste school ben je er niet. Bij SBC moeten alle betrokkenen steeds opnieuw het maximale eruit willen halen en werken vanuit een gemeenschappelijke visie.

Het Dendron College werkt als ambassadeursschool samen met het Broekhin College in Swalmen, het Graaf Huyn College in Geleen en het Zuyderzee College in Lemmer.

Het Project Simulering LOB van de VO-raad ondersteunt scholen bij het (verder) ontwikkelen van LOB voor hun leerlingen. Het project wil deskundigheid op scholen vergroten en regionale samenwerking stimuleren. Vorig schooljaar startte het project met het selecteren van zogenaamde ambassadeursscholen. Dat zijn scholen die op het gebied van LOB iets hebben ontwikkeld dat in de praktijk succesvol blijkt te zijn. De ambassadeursscholen stellen hun good practices beschikbaar. Scholen die deze good practices interessant vinden, kunnen zich aanmelden als partnerschool. De ambassadeursschool helpt de partnerschool als ervaringsdeskundige bij het toepassen van de good practice in de eigen omgeving. De aan elkaar gekoppelde scholen krijgen begeleiding van een externe adviseur die kennis, ervaring en kunde meebrengt in LOB en veranderingsmanagement op een vo-school. Voor de partnerschool is deze ondersteuning gratis. Zij krijgt bovendien een gedeeltelijke urenvergoeding voor de eigen medewerkers die op het project worden ingezet. Er is nog ruimte om je aan te melden als partnerschool. http://www.LOBvo.nl/nieuws/eerste-tranche-van-hetambassadeursproject-gaat-beginnen

CSG Willem de Zwijger (havo) in Schoonhoven, good practice: Duurzame stage.
Hans van der Waal, decaan havo.

Wat heeft jullie school ontwikkeld op het gebied van LOB en waarom?
Van der Waal: Wij laten havo-leerlingen door stages ervaring opdoen in de praktijk. Het is belangrijk om deze leerlingen zo veel mogelijk met wezenlijke zaken in aanraking te brengen. Onze leerlingen kunnen drie stages lopen: tweemaal één dag in klas 3 en een stage van drie dagen achtereen in klas 4. Uit de commentaren en verslagen blijken dat gouden ervaringen.

De werkplek van de stage is niet altijd richtinggevend voor een vervolgstudie of het beroep waarin zijzelf verder willen gaan. Het opent wel een deur naar een beroepsgroep. Dit gebied is dan minder abstract geworden en daarmee een goede start voor een verdere oriëntatie. Het geeft meer zicht op mogelijkheden en dat is heel leerzaam. In dat kader hebben wij de ervaringen bij de maatschappelijke stage ook opgepakt om mee verder te gaan. Het vrijwilligerswerk dat leerlingen doen, kan een uitgangspunt vormen voor hun LOB-traject.

Onlangs zijn wij binnen de maatschappelijke stage gestart met een project over duurzaamheid. Met behulp van een extern bureau leggen wij contacten met bedrijven uit de regio over het onderwerp duurzamer ondernemen. Het Wereld Natuur Fonds en de plaatselijke Rabobank geven ondersteuning en adviezen. Wij krijgen ook subsidie voor het project van de Rabobank. De leerlingen kunnen zich in duurzaamheid verdiepen door hun keuze van de beroepsstage of tijdens een bedrijfssimulatie over duurzaam ondernemen. Dit laatste telt mee voor LOB, maar ook voor de puntentoekenning voor de Businessschool. De sectie economie is onlangs met dit project gestart. Er blijkt veel meer mogelijk te zijn als je verschillende activiteiten met elkaar probeert te verbinden. In die zin zijn de stages ook duurzaam te noemen.

Externe bemoeienis moet je niet schuwen

Hoe zijn de reacties tot nu toe?
De reacties van leerlingen en hun ouders zijn heel enthousiast. Leerlingen geven voorlichting op ouderavonden en aan lagere leerjaren. Dat werkt bevruchtend. Leerlingen moeten wel durven in te zoomen op een enkele ervaring en dat als vertrekpunt beschouwen voor de ontdekkingsreis LOB. Leerlingen hebben dan misschien niet een volledig overzicht van het arbeidsveld, maar wel een heel betekenisvol leermoment. Wellicht is het maar beter om de maatschappelijke stage nog niet overboord te gooien. Als school moet je externe bemoeienis niet schuwen. Je krijgt er namelijk ook professionele ondersteuning voor in de plaats en de deur naar subsidies staat open.

Waar moeten scholen rekening mee houden als ze stages willen opzetten?
Het is belangrijk om het behapbaar te houden. Begin in het klein en zorg dat je het kan overzien. Start met een kleine groep, bijvoorbeeld tien tot vijftien leerlingen, en bouw het een volgend jaar verder uit. Begin ook niet met allerlei projecten tegelijk. Zorg wel dat LOB opgenomen wordt in het PTA zodat waardering ook vertaald kan worden, in punten of uren, naar een zichtbaar resultaat.

CSG Willem de Zwijger gaat als ambassadeursschool samenwerken met RSG Lingecollege, VMBO in Tiel.

De ambassadeursscholen en hun onderwerpen vangood practices op rij:
• Ashram College, Alphen aan den Rijn: Profielkeuzewerkstuk in 3 havo/vwo
• Buitenhout College, Almere: Loopbaanreflectiegesprekken voor ouders (vmbo)
• CSG Calvijn, Rotterdam: Doorlopende leerlijn LOB (havo)
• Dendron College, Horst: Sector- en Beroeps- Competenties (vmbo-T)
• Kandinsky College, Nijmegen: Loopbaanroute naar een goede keuze of startkwalificatie (vmbo B-K)
• Keizer Karel College, Amstelveen: Kick-off LOB 4 vwo
• AOC Oost Twello, Twello: LOB in beweging (vmbo)
• RSG Slingerbos Levant, Harderwijk: Van heldere visie naar congruente uitvoering (vmbo-T, havo, vwo)
• SG Van der Capellen, Zwolle: Samen met ouders aan de slag (havo 5)
• Were Di, Valkenswaard: Naar een goed lopend tweedelijns decanaat (havo, vwo)
• CSG Willem de Zwijger, Schoonhoven: Duurzame stage (havo)
Bron: Project Stimulering LOB van de VO-raad. Beschrijvingen van de good practices zijn te vinden in de vorm van menukaarten via www.lob-vo.nl, type bij zoeken 'menukaart'.

Marieke Snippe en Truda Zijp zijn redactieleden van Bij de Les

Dit artikel komt uit Bij de Les, jaargang 10, nummer 2