Succesvol met autisme

Birsen

Ervaringsdeskundige Birsen Basar: ‘Ik stond er alleen voor’

door Pim Wijers

Vast voor in uw agenda: op 18 november organiseert de NVS-NVL De Dag van de Zorgcoördinator 2015, met als thema ‘Kansrijk verschillend, omgaan met diversiteit in het onderwijs’. In deze Bij de Les blikken we vooruit met een spreker die deze dag driemaal een workshop geeft: Birsen Basar. Basar (29) is een vrouw met autisme en met een missie: ze wil dé autoriteit op dit gebied worden. Haar inzet legt haar tot zo ver geen windeieren, al moet ze hard strijden voor de erkenning die ze absoluut verdient. Laat je inspireren door haar verhaal.

Pas op haar 21e werd Basar gediagnostiseerd met klassiek autisme. Dat verklaarde waarom ze op school moeizaam contact legde met medeleerlingen, waarom ze stil was in de klas en waarom ze gepest werd. Veranderde de constatering iets voor haar? ‘Nee,’ zegt Basar resoluut, ‘al is fijn om te weten wat je hebt. Op de middelbare school had ik het heel zwaar. Tegenwoordig zijn er overal zorgcoördinatoren aangesteld, maar in mijn tijd had je helemaal niemand. Ik stond er alleen voor.’ Toch is de Turks-Nederlandse doorpakker er niet rouwig om dat autisme pas op late leeftijd bij haar werd vastgesteld. ‘Als het op mijn veertiende zou zijn geconstateerd, dan was ik misschien wel naar het speciaal onderwijs gestuurd en dan was ik op een lager niveau terecht gekomen. Ik heb nu mooi wel mijn havo- en mijn hbo-diploma gehaald, ook al heeft me dat enorm veel moeite gekost.’

Ruim 150 presentaties

Sinds ze weet dat ze de stoornis heeft, maakt Basar zich hard om mensen voor te lichten over hoe het is om met autisme te leven en hoe je mensen met autisme moet benaderen. Basar: ‘Hoeveel het er exact waren weet ik niet meer, maar in de afgelopen zes jaar heb ik meer dan 150 presentaties gegeven.’ Dat doet ze niet alleen in Nederland, maar ook in België en in Turkije, waar haar ouders vandaan komen. Daarnaast is ze druk bezig om haar voorlichting uit te breiden naar Engeland en Maleisië en schreef ze drie boeken over het onderwerp. Hoe het allemaal begon? Basar: ‘Op mijn oude hogeschool werd een lezing over autisme georganiseerd. Daar spraken alleen maar docenten en iemand van een instelling. Er was geen enkele spreker uitgenodigd die zélf autisme had. Op dat moment dacht ik: waarom vertel ik daar mijn eigen verhaal niet, als ervaringsdeskundige? Ik kreeg daar veel positieve reacties op, en aanvragen om elders ook over autisme te vertellen. Toen mijn eerste boek uitkwam kwamen er nog meer aanvragen binnen.’

‘Zelfs dáár wisten leraren niet hoe ze met mij moesten omgaan’

‘Bekende autist’

Inmiddels is Basar als ervaringsdeskundige haast een bekende Nederlander geworden (‘een bekende autist’, zo grapt ze zelf). Ze heeft de hoofdrol in de documentaire Birsen, die werd uitgezonden op NPO 1, en er staat een nieuwe documentaire van haar op stapel. Daarin wordt ze gevolgd terwijl ze voorlichting geeft in Turkije. Haar liefdesperikelen waren bovendien te volgen in een aflevering van het BNN-programma Undatables, over mensen met een beperking die op zoek zijn naar de ware. Basar sloeg los van dat programma een begripvolle en knappe Turk aan de haak. Het gaat haar voor de wind, zo kun je dus wel stellen. En toch zal haar missie nooit voorbij zijn. Dat werd haar pijnlijk duidelijk toen ze in Antwerpen een gespecialiseerde vervolgopleiding volgde over autisme: ‘Je zou verwachten dat leraren begripvol zijn als ze weten dat je autisme hebt, maar dat is helaas niet waar. Zelfs dáár wisten leraren niet hoe ze met mij moesten omgaan. Ze hadden me overschat, zeiden ze later; ze dachten dat ik de hulp die ik had gevraagd niet nodig had. In de klas werd ons nota bene geleerd dat je mensen met autisme niet moet overschatten! Er stond een orthopedagoog voor de klas. Als zij niet eens kan omgaan met mensen die de stoornis hebben waarover zij zelf lesgeeft... Ook mijn klasgenoten deden niets om contact met me te zoeken, terwijl de klas bestond uit leraressen, psychologen en logopedisten. Ik heb geen boodschap meer aan mensen die zeggen dat ze weten wat autisme betekent. Zo lang je in de praktijk niets met die kennis kan, betekent dat gegeven niets voor mij.’ Basar zou daarom graag zelf lesgeven aan docenten, professionals en aan zorgcoördinatoren in samenwerkingsverbanden. Des te meer reden om haar workshop te bezoeken tijdens De Dag van de Zorgcoördinator 2015.

De boeken van Birsen Basar
Basar schreef drie boeken over autisme: ‘Ik wil niet meer onzichtbaar zijn’, ‘De jungle van autisme’ en ‘Mijn wereld met autisme’. In het eerste boek, dat inmiddels is uitverkocht, vertelt ze haar levensverhaal aan de hand van de culturele verschillen die ze als Turkse Nederlander ervaart. Het verscheen in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Autisme, waarvoor Basar ook ambassadeur is. In haar tweede boek vertelt ze over hoe zij zich tracht te ontwikkelen op het gebied van sociale interactie, communicatie en veranderingen; in het derde boek staan korte en scherpe verhalen over de opmerkelijke zaken die ze als autist in het dagelijkse leven meemaakt. Deze boeken zijn via Basar zelf te verkrijgen. Kijk op www.birsenbasar.com.

Dag van de Zorgcoördinator 2015
Steeds meer krijgen we in het onderwijs te maken met verschillen. Verschillen tussen leerlingen, tussen teams, tussen teamleden. Hoe ga je hier mee om? Wat vraagt dit van je team, van de organisatie van je onderwijs, van je ondersteuningsstructuur en van jezelf als zorgcoördinator? Hoe maak je van een verschil een kans? Allemaal vragen waar we op de Dag van de Zorgcoördinator 2015 antwoord op hopen te krijgen. Dit jaar is er voor een geheel nieuwe opzet gekozen. Deelnemers krijgen de regie over hun eigen programma en kunnen zodoende blokken naar eigen wens en inzicht indelen. Deelnemers kunnen een keuze maken uit een aantal langere verdiepende workshops van twee uur, kortere lezingen van één uur of een wat lichter aanbod ter inspiratie of ontspanning van ook één uur. De informatiemarkt zal weer een centrale positie innemen. De Dag van de Zorgcoördinator 2015 vindt op 18 november plaats in de Rijtuigenloods te Amersfoort.
                                               Kijk op www.dagvandezorgcoordinator.nl