De 12 beste tips om hardwerkende, gemotiveerde en betrokken studenten te krijgen

12tipsdoor Peter Loonen

Welke vragen leven er in het beroepsonderwijs? De eerste editie van de Masterclass Beroepsonderwijs die Onderwijs Advies Bureau Dekkers gaf, verschafte inzicht. De ontwikkelvraag die het meest werd voorgelegd is: ‘Hoe krijgen we hardwerkende, gemotiveerde en betrokken studenten?’ In dit artikel geeft OAB Dekkers-directeur Peter Loonen de 12 beste tips.

Laten we er voor het gemak eens vanuit gaan dat de meeste studenten calculerend, druk met baantjes, op sociale contacten gericht, niet zo gemotiveerd en afwachtende jongeren zijn. De student is gericht op toetsen en probeert met beperkte inspanning de eindstreep te halen. We zullen veel jongeren tekort doen, maar het maakt het verzamelen van tips wat overzichtelijker. Hoe krijgen we díe student betrokken en hard aan het werk? Hieronder de tips:

Behandel alle onderstaande tips als een geheel pakket. Een enkele of een paar willekeurige maatregelen hebben geen effect, het gaat om samenhang.

  1. Plan niet te veel verschillende onderwijsonderdelen tegelijk. De student zal keuzes maken voor die vakken/onderdelen die het meest getoetst worden.
  2. Zorg voor echt contact met je studenten, begeleid ze intensief en zit er dicht bovenop wanneer ze niet voorbereid, te laat of afwezig zijn. Wees alert op deze zwakke signalen.
  3. Heb aandacht voor het leerproces van studenten. De zendtijd kan op veel plaatsen naar beneden. Begeleid de student naar meer diepgang door de diverse fasen in het leerproces goed in te richten.
  4. Toets met een hoge frequentie, zorg dat de toetsen optellen tot een eindcijfer (ze tellen dus mee), zorg ook voor onderlinge compensatie tussen de toetsen. Wees waakzaam voor veel hertoetsing en studenten die eindeloos onderdelen meenemen naar een volgende periode.
  5. Zorg dat je veel vraagt/eist van studenten. Verhoog de studiebelasting (ze doen immers toch te weinig) en zorg dat studenten echt trots zijn wanneer ze een toets gehaald hebben.
  6. Zorg ervoor dat een student weet wat er getoetst wordt, wanneer er getoetst wordt en wat er gaat gebeuren wanneer je de toets niet haalt. Het moet een kleine ramp zijn om de hertoets te doen. Het is nu of pas veel later.
  7. Differentieer in leervoorkeuren en motivatie door veel variatie in werkvormen en toetsen in te zetten. Zorg hierbij voor een herkenbaar didactisch model zodat de student weet wat hem/haar te wachten staat.
  8. Doe zelf minder en laat de student harder werken: toetsvragen maken voor elkaar, een mindmap of samenvatting maken, presentaties uitwerken, producten maken, casestudy’s schrijven, etc. Zorg ervoor dat het materiaal dat je de volgende week nodig hebt, deze week door studenten gemaakt wordt. Dubbele winst: zij leren ervan en u krijgt het steeds rustiger.
  9. Zorg voor samenhang tussen de onderdelen die u aanbiedt en leg een verbinding met het (toekomstige) werkveld, zodat de student relevantie ervaart. Doe een beroep op de motivatie die er was toen de student met de opleiding startte.
  10. Benader de student vanaf dag één als toekomstig beroepsbeoefenaar. Gelijkwaardigheid tussen docent en student is cruciaal. De kunst is om inhoudelijke expertise met studenten te delen en toch gelijkwaardigheid in stand te houden. Een dilemma is overigens ook de houding van de student die regelmatig in een consumentrol vervalt (‘zeg mij maar hoe de wereld in elkaar zit’). De docent wordt gevraagd om de student buiten zijn comfortzone te brengen. Dit schuurt en roept weerstand op bij de student. Hoe lastig ook, dit is wel nodig om het leren te verdiepen.
  11. Gebruik praktijkdilemma’s als voorbeeld om de student te motiveren. Het werkveld is de belangrijkste reden waarom zij voor de opleiding gekozen hebben. Juist die verbinding met het werkveld kan leiden tot identificatie en integratie van de doelen. In deze fase schuiven we langzaam op naar meer autonome motivatie.

Hopelijk helpen deze tips u verder in het stimuleren, activeren en enthousiasmeren van studenten. Aanvullende tips of ideeën zijn van harte welkom! Peter Loonen komt via p.loonen[at]oabdekkers.nl graag met u in gesprek.

Raadpleeg ook deze bronnen:

Berkel, H. van, Jansen, E. en Bax, A. (2012). Studiesucces bevorderen: het kan en is niet moeilijk. Bewezen rendementsverbeteringen in het hoger onderwijs. Den Haag: Boom Lemma Uitgevers.

Biesta, G. (2015). Het prachtige risico van onderwijs. Culemborg: Uitgeverij Phronese.

Nelis, H. en van Sark, Y. (2014). Motivatie binnenstebuiten. Het geheim achter gemotiveerde pubers, enthousiaste leerlingen en gedreven studenten. Utrecht/Antwerpen: Kosmos Uitgevers.

Ruijters, M. (2006). Liefde voor leren; over diversiteit van leren en ontwikkelen in en van organisaties. Deventer: Kluwer.