Passend Onderwijs: een kans!

Leerkracht met meisjeZorgplicht, ondersteuningsbehoefte, bezuinigingen....zomaar wat zaken die bij Passend Onderwijs horen. De kaders worden steeds duidelijker en scholen zijn hun ondersteuningsprofiel aan het schrijven. Maar hoe uitvoerbaar is het als er per 1 augustus 2014 minder geld beschikbaar is? Een voorbeeld uit de praktijk.

Het samenwerkingsverband Passend Onderwijs in Almere heeft een coöperatie opgericht. Hiervan zijn alle schoolbesturen PO en VO lid. Samen met het mbo gaat de coöperatie komend schooljaar een convenant opstellen. Voor deze constructie is gekozen om doorgaande onderwijs- en ondersteuningslijnen te kunnen borgen en de samenwerking te vergroten. Met elkaar en met de ketenpartners. Voorlopig zijn de financiële middelen nog gescheiden.

Criteria ondersteuningsprofiel
Iedere VO-school (ook het VSO, het PrO en de tussenvoorziening OPDC) heeft een ondersteuningsprofiel gemaakt. De criteria zijn gezamenlijk afgesproken. Op directieniveau is de uitspraak gedaan dat alle reguliere VO-scholen alle leerlingen in hun basiszorg opnemen, met uitzondering van:

1. Leerlingen met fysieke beperkingen (één school maakt de aanpassingen hiervoor).
2. Leerlingen met een psychiatrische stoornis (twee scholen nabij de GGZ waar de dagbehandeling plaats vindt, nemen deze leerlingen op).
Beide groepen bestaan uit vijf leerlingen.

Daarnaast is een beperkte keuze gemaakt voor speciale onderwijsvoorzieningen. Die betreffen het Praktijkonderwijs (vooralsnog gefinancierd vanuit PrO-gelden), de tussenvoorziening OPDC (vooralsnog gefinancierd vanuit LWOO-gelden en een deel van het zorgbudget), het VSO (twee scholen voor REC IV, vanuit de VSO-bekostiging) en de Rebound (hieronder vallen de zorgklassen in het VO, het leerwerktraject Almeerkans en de entree-opleidingen binnen PrO, gefinancierd uit Rebound-, Plus-, Herstart-, Op de Railsmiddelen en een deel van het regionaal zorgbudget).

Welke invloed heeft Passend Onderwijs op de leerlingen in Almere?

Zorgklas
Almere heeft in haar korte bestaan een traditie opgebouwd om de zorgleerlingen op alle VO-scholen op te vangen. Zo hebben alle scholen een evenredig percentage LWOO-leerlingen en ook een evenredig aantal leerlingen met een rugzak.

Om de ondersteuning van deze leerlingen mogelijk te maken heeft iedere vmbo-school een zorgklas. De school kan zelf voor de vorm van deze klas kiezen. In een veel gevallen is het een echte klas met een docent en een begeleider, waar leerlingen in de beginperiode gedurende de hele lesdag verblijven. Uiteindelijk hebben ze de mogelijkheid steeds meer lessen te volgen in de reguliere klas.

Andere vormen zijn er ook, bijvoorbeeld een begeleider die in de reguliere klas de leerling of de docent ondersteunt, zodat de les gevolgd kan worden, zonder storingen of onderbrekingen.

Tussenvoorziening OPDC
Het Ortho Pedagogisch Didactisch Centrum (OPDC) is de tussenvoorziening van Almere. Doelgroep zijn leerlingen uit de eerste twee leerjaren van het vmbo, die nog niet toe zijn aan regulier VO door een combinatie van leer- en ontwikkelingsachterstanden. Doel is het doorstromen naar regulier onderwijs of naar een andere passende onderwijsplek.

Behalve een kleine setting, kleine klassen en iedere dag starten bij de mentor, richt het OPDC zich op het aanleren van gewenst gedrag door School Wide Positive Behaviour Support en lessen sociale vaardigheden. Leerlingen kunnen trainingen volgen om ontwikkelingsachterstanden in te lopen en krijgen op niveau les in hun leerachterstanden. Iedere leerling heeft een individueel handelingsplan en bepaalt met de mentor aan welke vaardigheden hij wil werken.
75 procent van de leerlingen stroomt door naar het reguliere VO zonder verlies van onderwijsjaren. Hiervan behaalt 80 procent het vmbo-diploma.

Sluitende Aanpak: Entreeopleiding
Almere heeft een leerwerktraject voor uitvallers in het vmbo, die via stage, training en scholing door konden stromen naar het mbo. Nu de drempelloze instroom is geblokkeerd, zijn in samenwerking met het Praktijkonderwijs en het mbo, drie vormen van entreeopleidingen opgezet, waarover de gemeente regievoerder is.
- De leerling stroomt in de entreeopleiding op het mbo als hij de mogelijkheid heeft om door te stromen naar niveau 2 en een startkwalificatie kan behalen.
- De leerling stroomt in bij het Praktijkonderwijs als hij naar werk toegeleid moet worden.
- Een laatste vorm vangt leerlingen op die een specifieke hulpvraag hebben (met name multiproblematiek), zij krijgen een combinatie van onderwijs, training en stage.

Veel samenwerking met de hulpverlening

Daarnaast is er veel samenwerking met de hulpverlening die deze leerlingen buiten onderwijstijd begeleid. Zij doen examen op niveau 1 op het mbo, zodat zij kunnen instromen op niveau 2. De toeleiding voor de juiste plek gaat via een plaatsingscommissie op het mbo, waarbij medewerkers vanuit de andere entreeopleidingen aansluiten.

Beperkte opvang in Voortgezet Speciaal Onderwijs
In Almere is de laatste twee jaar het REC-IV voor autistiforme leerlingen enorm gegroeid. Daarnaast is er een kleine voorziening voor gedragsmoeilijke leerlingen. Besloten is om de instroom vanuit het VO naar REC-IV te beperken om de negatieve verevening op te vangen. Hiervoor start een pilot: een VO-school vangt leerlingen vanuit REC-IV op in een zorgklasconstructie. De leerlingen zitten in een gewone klas, maar hebben extra ondersteuning in de vorm van een begeleider die de leerlingen voor en na school en in de pauzes kan opvangen, of zo nodig tijdens de lessen. In REC-IV wordt het aantal autistische leerlingen tot 2020 met 50% teruggebracht. De pilot moet uitwijzen of dit mogelijk is, of dat de tussenvoorziening ingezet kan worden als overstap tussen VSO en VO.

Op dit moment wordt de toeleiding beschreven. Die moet waarborgen dat alle onderwijsvormen voldoende financiering tot hun beschikking hebben om het onderwijs voor de leerlingen passend te maken. De uitdaging is om de ondersteuningsbehoefte van de leerling en het budget zo goed mogelijk tegen elkaar af te wegen. Een goede samenwerking is een kans voor het onderwijs!

Carine Slots is vestigingsdirecteur OPDC-Almere en voormalig bestuurslid van de sectie Leerlingbegeleiding van de NVS-NVL