‘Ik wil alle decanen van Nederland toespreken’

Op 13 februari geeft Jannet Vaessen, directeur-bestuurder van WOMEN Inc., een workshop op het LOB Congres 2020. In editie 8 van Bij de Les 2017 sprak zij in een interview over hokjesdenken en inclusiviteit in het onderwijs. Voor Vaessen staat het ultieme potentieel van het kind voorop. Na dat interview was het haar eigen verzoek om alle decanen van Nederland te mogen toespreken. En waar kan dat beter dan op het LOB Congres 2020?

 foto Jannet c RdePuy

Jannet Vaessen, directeur-bestuurder bij Women Inc. en workshopgever op het LOB Congres 2020. Foto R. de Puy (c)

Door Christel Isphording

Dit artikel is een voorpublicatie van het artikel dat in Bij de Les 3 van schooljaar 2019-2020. Hier vind je informatie over de workshop die Jannet Vaessen op het LOB Congres 2020 geeft.

Vaessen: ‘Ik wilde vroeger advocaat of schrijver worden. Op de basisschool had ik in groep 8 een geweldige docent, maar de school moest sluiten. Dat vond ik verschrikkelijk, maar toen was daar meneer Van der Kruis. Hij had een enorme snor - sindsdien houd ik van snorren - en hij was de ultieme leraar. Ik was een braaf onderwijs-meisje. Mijn ouders kwamen beiden uit het onderwijs en bij ons thuis was een 8 de norm. Een 7 was maar ‘een zeventje’. Foutjes werden uit de Sinterklaasgedichten gehaald. Mijn eigen kinderen hoorden van docenten op het vwo dat een 6 ook genoeg was om het diploma te halen. Die tunnelvisie van een 8 als norm heb ik dus helemaal losgelaten. Mijn kinderen maken hun eigen keuzes in hun schoolloopbaan en ook in de manier waarop.’

Overschat/onderschat

Destijds wilde Vaessen voor wiskunde A kiezen, maar haar docent zei: ‘Jij kunt maar net een zes halen, dus dat is niet voor jou weggelegd.’ Juist die uitspraak triggerde haar. ‘Ik ben gaan blokken en nam bijles. Als braaf meisje slaagde ik voor mijn diploma met zevens en achten. Mijn wiskundedocent heeft mij toen opgebeld om te vertellen dat ik een 8,4 voor wiskunde had. Toen ik hem vertelde hoe zijn benadering voor mij gewerkt had, zei hij dat hij daar nog nooit zo over had nagedacht. Toch gaat het nog heel vaak zo in het onderwijs. Leerlingen met dezelfde Citoscore die toch een verschillend advies krijgen, puur op basis van de opleiding van hun ouders! Leerlingen van praktisch opgeleide ouders worden nog altijd onderschat, maar leerlingen van theoretisch opgeleide ouders worden ook overschat.’

‘Die tunnelvisie van een 8 als norm heb ik helemaal losgelaten’

Vaessen stelt dat de basisschool de springplank is waarmee kinderen hun volwassen leven instappen. Die sprong moet voor iedereen vanuit dezelfde startpositie en vanuit dezelfde kansen en vooruitzichten gedaan kunnen worden. Vaessen: ‘Maar dat is nog steeds niet het geval. Uit recent Amerikaans onderzoek blijkt dat meisjes zich tussen de 5 en 7 jaar al minder slim gaan beschouwen dan jongetjes en uit onderzoek onder duizend Nederlandse meisjes blijkt dat driekwart van de meisjes in Nederland denkt dat het lastiger is voor vrouwen om een leidinggevende functie te bemachtigen dan voor mannen. Iets dat wereldwijd ondersteund wordt door stereotiepe afbeeldingen van mannen en vrouwen in schoolboeken. Zo blijkt uit recent onderzoek van de Universiteit Leiden dat in wiskundeboeken voor de brugklas, van alle personages met een beroep, slechts 28% vrouw is. Daarnaast komt discriminatie niet alleen voor op het voetbalveld maar ook nog steeds binnen het onderwijs. Als kinderen op de basisschool al last hebben van beperkende stereotypering of onder- of overschatting, dan verliest onze maatschappij de zo nodige toekomstige arbeidskrachten.’

Extreme schoolkeuzes

Vaessen: ‘Nederland is echt een land met extreme schoolkeuzes. Zo wordt ruim 80% van zorg en welzijn-beroepen in Nederland vervuld door vrouwen en kiezen mannen vooral techniek en IT. Daarom heb ik na mijn interview met Bij de Les in 2017 gezegd dat ik zo graag eens alle decanen van Nederland zou toespreken. Dat ik ze hiervan bewust wil maken zodat ze hun - onbewuste - gendergerichte aannames en onder- en overschatting kunnen gaan bijsturen. Pas als dat gebeurt, kan elke leerling een bewuste eigen keuze maken uit het totaal aanbod aan mogelijkheden en benut de maatschappij het volledige arbeidspotentieel.’

'Denkers blijven heel vaak maar denken en slaan daar dan in door'

Vaessen ging met die mooie 8,4 voor wiskunde geschiedenis studeren aan de UvA in Amsterdam. ‘Het boeide mij enorm om een overzicht te krijgen van hoe iets gekomen is en waarom het hier anders is dan elders.’ De zeer vlot pratende Vaessen is één van mijn voorbereide vragen al aan het beantwoorden. Zou ze met de kennis van nu weer voor geschiedenis gekozen hebben? Het antwoord is een volmondig ‘ja’. Vaessen: ‘Na een avondje borrelen met medestudenten stelden wij elkaar de vraag: ‘Zou je deze opleidingskeuze weer gemaakt hebben en zou je het iemand anders aanraden?’ Het antwoord was ja, we zouden het allemaal weer kiezen, maar nee, we zouden het niemand aanraden. Puur om het feit dat de keuze voor een studie of opleiding vanuit je eigen interesse moet komen.’

Doen wat je bedenkt

‘Ik studeerde af op een onderzoek naar de Amerikaanse antropoloog Ruth Benedict op het Vassar College en ging naar New York’, vertelt Vaessen verder. ‘Daar werd mij nog een vervolgstudie aan het Smith College aangeboden. Maar ik was al zes jaar aan het studeren en ik vond dat denkers heel vaak maar blijven denken en daar dan in doorslaan. Als de geboren activist die ik ben kom ik overal academici tegen met datzelfde toontje. Zo van: ‘Je moet alles bevragen en je kunt dat zo niet zeggen.’ Maar soms moet er gewoon even doorgepakt worden. Ik wilde wat doen met dat wat je bedenkt. Daarom ging ik aan de slag als onderzoeker bij film en tv als researcher voor documentaires. De baas van de afdeling waar ik terecht kwam was zelf historicus en wij hadden een klik. De eerste documentaire die ik maakte heette ‘De Kroeg’. Toen ik kinderen kreeg, bood de baan van documentairemaker niet genoeg vastigheid. Het is er vaak hollen of stilstaan. Toen ben ik live programma’s gaan organiseren en bleek ik ook goed in fondsenwerving. Mijn toenmalige baas vroeg me die kwaliteiten in te zetten voor de vrouwenzaak.’ Dat zag ze eerst niet zitten, maar toen ze zicht in de feiten verdiepte, gingen haar ogen open. ‘Ik wist niet dat er nog zo veel achterstanden voor vrouwen en meisjes in Nederland zijn: loonkloof, glazen plafond en ongelijke gezondheidsposities. Die handdoek heb ik vijftien jaar geleden opgepakt en nu werken we dagelijks met 25 mensen aan onze missie dat het voor je kansen niet uit zou moeten maken of je een jongen of meisje bent. Ik ben een autodidact en heb veel van mijn kennis zelf uit boeken gehaald. Maar WOMEN Inc. is nu zo groot geworden, we hebben ook een Raad van Toezicht. Daarom ga ik nu voor het eerst weer een opleiding doen, ‘Toezicht houden nieuwe stijl’, en daar heb ik heel veel zin in.’

Wat wil Vaessen nog in de wereld van morgen?

‘Ik ben nu 50 en wil in de wereld van morgen vooral een nevenfunctie waarbij ik door interventies voor de toekomstige generatie de toekomst kan veranderen.

Jannet Vaessen op het LOB Congres 2020

Kom naar de workshop Hoe vergroot jij gelijke kansen in het onderwijs? van Jannet Vaessen op het LOB Congres 2020! Klik op de link voor meer informatie en meld je meteen aan.