Corona wakkert discussie over bindend studieadvies aan

Hogescholen, universiteiten en mbo’s zien dit schooljaar in verband met de corona af van een bindend studieadvies (BSA). Werkt dit in het voordeel of juist in het nadeel van de student?

Het bindend studieadvies (BSA) is een decennium geleden ingevoerd als onderdeel van een breder pakket om het studiesucces van studenten te bevorderen. Daarmee wilden de politiek en het hoger onderwijs de hoge uitval in het bacheloronderwijs terugdringen, de gemiddelde studieduur verkorten en studenten helpen om zo snel mogelijk op de bij hen passende opleiding terecht te komen. Het BSA voor het mbo is in 2018 in werking getreden.

Wat is BSA? 

Het BSA houdt in dat studenten na het eerste jaar moeten stoppen met hun opleiding als zij niet genoeg studiepunten behalen. Het is een beslissing van de universiteit, hogeschool of het mbo over de voortgang van de opleiding. Elke student krijgt een studieadvies aan het einde van het eerste studiejaar. Het advies kan negatief zijn. Je moet dan stoppen met de opleiding. Dit is dus het geval als je niet genoeg studiepunten hebt en er voor jou geen bijzondere omstandigheden gelden. Die bijzondere omstandigheden kunnen van persoonlijke aard zijn zoals ziekte, zwangerschap, functiestoornissen of familieomstandigheden. 

Hogescholen, universiteiten en mbo’s geven hun eerstejaars studenten dit schooljaar geen bindend studieadvies. Vanwege de coronamaatregelen is besloten dat studenten een extra jaar krijgen om aan de opleidingseisen te voldoen. De reden van het opschorten van het BSA is dat studenten door het onverwachts stopzetten van fysieke lessen en andere coronamaatregelen studievertraging opliepen. 

Impact corona op het BSA

Op de hogescholen wordt het BSA geschrapt omdat studenten daar vaker studievertraging oplopen doordat het bijvoorbeeld niet lukt om tijdens de coronacrisis een stage te vinden. Door het BSA dit schooljaar te schrappen, wil men voorkomen dat studenten uitvallen door deze crisis. Hogescholen geven de mogelijkheid de BSA-norm te halen in het volgend studiejaar. Daarnaast zullen hogescholen zich inzetten om studenten zo goed mogelijk te begeleiden en adviseren, wanneer de studie toch niet passend blijkt.

Ook mbo’s moeten bij het afgeven van het BSA rekening houden met de persoonlijke omstandigheden van de student. Als een student onvoldoende studievoortgang heeft geboekt vanwege de coronamaatregelen en daardoor niet alle resultaten heeft kunnen behalen, gaat het BSA vervallen voor een student. 

‘Gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt’

De universiteiten bleven in de beslissing eerst achter. Zij vonden in eerste instantie een coulanceregeling niet nodig omdat de lessen online doorgingen en er minder stages worden gelopen bij academische studies. De Vereniging van Universiteiten (VSNU) heeft recent aangegeven dat de verlengde lockdown de situatie veranderd heeft. Het studieniveau is op peil gebleven, maar het welzijn van de studenten staat onder druk. De universiteiten blijven zich wel maximaal inspannen om studenten te helpen bij de problemen die ze nu ondervinden als gevolg van de coronacrisis. 

Gevolgen

Studenten zullen de vakken die ze dit jaar hebben gemist, volgend jaar moeten inhalen. Het gevolg hiervan zou kunnen zijn dat studenten alsnog vastlopen in hun studie en dat het uitvalpercentage alsnog gaat stijgen. 

Studenten kunnen in de modus gaan zitten dat het wel goed komt en dat het makkelijk is dat je twee jaar over je propedeuse kan doen. De druk en de stress om een aantal studiepunten in het eerste jaar te halen verdwijnt. Echter, deze druk zal wellicht in het tweede jaar weer toe kunnen nemen. Met andere woorden, de studiedruk en -last wordt verschoven.

Een deel van de studenten op een hbo of mbo zou het liefst wel een BSA willen. Deze jongeren willen graag de stages ervaren en dat op hun propedeuselijst afgevinkt zien. Helaas gaat het stagelopen in veel gevallen niet. Studenten weten dat ze die stage in het volgende jaar of de volgende jaren moeten inhalen. Naast alle theoretische vakken neemt de druk in het tweede jaar dan weer toe. Daarnaast ervaren veel studenten dat het studieritme wordt verstoord en de motivatie voor de opleiding verdwijnt als veel lessen niet door kunnen gaan. 

BSA kan een stok achter de deur zijn om je studie af te maken en een objectief advies te krijgen of de studie wel of niet bij je past en of de kans op het behalen van een diploma realistisch is. In deze coronatijd zou het afschaffen van een BSA een tijdelijke oplossing kunnen zijn. Uit onderzoeken bij de Erasmus Universiteit blijkt dat door het behouden van het BSA de uitval sterk verminderd is (23%) en dat studenten minder lang over hun studie doen (9%). Ook de doorverwijzing naar andere passende studies is verbeterd. Bovendien zijn studenten beter voorbereid op de vakken in het tweede jaar. De basis is dan stevig genoeg om door te pakken. 

Door het schrappen van het BSA krijgen studenten weer ruimte om zich in hun eigen tempo te ontwikkelen. Studentenorganisaties pleiten al jaren voor afschaffing van het BSA. Lector Ellen Klatter, werkzaam aan de Hogeschool Rotterdam, legt in Trouw (14 november 2020) uit: ‘Universiteiten en hogescholen moesten voortaan hun best doen om studenten binnen vier jaar te laten afstuderen. En daar zit precies het probleem.’ Zij onderzocht de relatie tussen studiesucces en het BSA en bracht daarover advies uit aan haar hogeschool. Klatter: ‘In wiens belang moet er sneller worden afgestudeerd? Dat van de instelling, niet de student. Gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt. Wel als je het van de juiste voeding voorziet.’

Ook neuropsycholoog Jelle Jolles (Trouw, 14 november 2020) pleit voor afschaffing van het BSA: ‘Het is niet meer van deze tijd. Dertig jaar terug, ook met de invoering van het bindend advies, lag de nadruk vooral op het cognitieve aspect van studeren. Maar nu zien we dat de sociale en emotionele componenten net zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling van studenten. Een boom die traag groeit, kan alsnog de hoogste boom worden; daarvoor zegt het BSA eigenlijk niks.’

De Tweede Kamer wil dat onderwijsminister Ingrid van Engelshoven aan de slag gaat met het afschaffen van het BSA. De ingediende motie heeft de strekking dat het studieadvies adviserend van aard moet zijn en niet verplichtend. Er is in de Tweede Kamer in ieder geval een breed draagvlak om de discussie aan te gaan.