Op 19 februari 2020 overleed voormalig minister van onderwijs Jos van Kemenade (82). Op 26 november 2019 ging zijn trouwe ghostwriter, onderwijsjournalist Jos Ahlers (84), hem voor. Jos Ahlers, onderwijsjournalist, mijn vader en mijn voorbeeld: deze column is mijn laatste eerbetoon aan hem. Van Kemenade kreeg vooral bekendheid met zijn plan om een middenschool in te voeren. Alle leerlingen van 12 tot 16 jaar naar dezelfde brede school, zodat ook leerlingen uit lagere sociale milieus de tijd zouden krijgen een hoger niveau te bereiken. Mijn vader is altijd fervent voorstander gebleven van het uitstellen van het keuzemoment en ik ben het roerend met hem eens.

Van Kemenade was nog niet zo lang minister of hij belde mijn vader. Hij zocht iemand die hij vertrouwde en die goed kon schrijven. Hij was van plan veel het land in te gaan om de vele onderwijsvernieuwingen toe te lichten. Mijn vader kwam twee dagen per week bij hem in dienst. Daarnaast werkte hij vier dagen per week voor zijn eigen onderwijstijdschrift ‘School’ en de zondag was over voor de schnabbels.

Mijn vader had doorkiesnummers van de minister en zijn secretaresse. De eerste week al vroeg de chef van het kabinet hem langs te komen. Hij vertelde dat op het ministerie alles via hem liep. Hij moest hem bellen en de speeches bij hem inleveren. De directeur van de voorlichtingsdienst kwam met hetzelfde verhaal. Mijn vader zei tegen Van Kemenade dat hij zou stoppen als het rechtstreekse contact met hem afgeschaft werd. Van Kemenade regelde dat hij geen last meer had van deze bureaucratie. Op een bijeenkomst van het NGL (Nederlands Genootschap van Leraren) noemde oud-schoolleider drs. Ed Koster fel gekant tegen de middenschool, mijn vader en zijn onderwijsminister spottend ‘de firma Jos & Jos’.

Van Kemenade vroeg mijn vader een populaire samenvatting van de Contourennota te maken. Dat werd ‘Meer mensen mondig maken’. Die pocket was bedoeld voor ‘leken’ op onderwijsgebied, maar werd ook veel gebruikt op scholen. Er werden er meer dan 100.000 van verkocht. Mijn vader had als onderwijsidealist helaas geen verstand van financiële zaken. Hij koos voor een uurloon van totaal 3000 gulden terwijl hij 50 cent per boekje had kunnen krijgen. Toen zat de tijd van het eerste kabinet Den Uyl erop. De VVD’er Pais, een econoom, werd minister van onderwijs. Mijn vader werd aan hem voorgesteld. Zijn reactie: ‘Ha, de begenadigde auteur. U mag nu voor mij komen werken. Mijn vader liet ter plekke weten dat hij daar niets voor voelde en dat hij zijn ontslag indiende. In de drie maanden opzegtermijn die hij van Pais uit moest zitten, schreef hij nog een serie over de middenschool. In het weekblad ‘Uitleg’ van het ministerie, plaatste hij in de eerste reportage een kader waarin werd opgesomd waar de volgende reportages over zouden gaan. Pais, geen voorstander van de middenschool, kon hem moeilijk nog terugroepen zonder veel heisa te krijgen.
De firma Jos & Jos is nu in ruste. Lieve pap, van jou heb ik het vak geleerd: gewoon in het diepe springen en gaan zwemmen. Iedere tekst begint met een prikkelend intro en schrijven doe je zonder wollig taalgebruik zodat iedereen het kan lezen. Lieve pap, daar ben en blijf ik je eeuwig dankbaar voor.

(En natuurlijk buiten de onderwijscontext voor nog zoveel meer.)