LOB borgen op school: hoe neem jij regie op je eigen visie?

Je wilt LOB op de kaart zetten in school. Je zit boordevol goede ideeën, maar niemand lijkt ze te willen overnemen. Stomme collega’s! Of ligt de oplossing van dit probleem misschien wel bij jezelf? Anna de Rijk vertelt over hoe je je eigen kracht en kwaliteiten in kunt zetten om draagvlak te creëren en anderen te bewegen tot veranderend gedrag.

LOB regie nemen NVS NVL

In de loop der jaren zijn we met elkaar een eind op weg gekomen met het vormgeven van LOB. De Kwaliteitsagenda LOB is daar een fantastisch voorbeeld van. Maar hoe komt het dan toch dat LOB nog steeds vaak aan personen blijft hangen? Hoe krijg je al je collega’s mee? Wie is waar eigenlijk eigenaar van en hoe kun je dat eigenaarschap vergroten? Hoe zet je je visie op je expertise breed uit binnen de school? Het zijn vragen die Anna de Rijk en haar collega Els van Osch na jarenlange ervaring op scholen steeds weer horen. Ze hebben gemerkt dat je door middel van je eigen veranderkracht veel voor elkaar kan krijgen, tenminste, als je weet wat je wilt bereiken. Je bent zelf de sleutel om dat wat je wilt voor elkaar te krijgen. Wat is je doel? Waar zou je over vijf jaar willen zijn? En passen de activiteiten die je nu organiseert daarbij? Aan het woord is De Rijk, die samen met Van Osch trainer is van de cursus De borging van LOB op jouw school: leer regie nemen.

Wat is persoonlijk leiderschap eigenlijk?

‘Persoonlijk leiderschap betekent dat jij zelf leider bent in de rol die je hebt. Het houdt in dat je jezelf kunt managen, dat je weet wat je mogelijkheden zijn en dat je daar dan ook verantwoordelijkheid voor neemt. Het betekent ook dat je weet wat je kan en wat je niet kan, maar je moet er dan wel voor waken dat je niet te snel denkt: ‘Daar ga ik niet over, dus ik neem er geen verantwoordelijkheid voor.’ Als je iets binnen de school wil veranderen, begin je bij jezelf en je eigen gedrag. Dan toon je persoonlijk leiderschap.'

Iedereen heeft wel eens een dieet gevolgd, al dan niet succesvol, om een paar maanden later gewoon weer naar die zak chips te grijpen. Verandering moet uit je tenen komen...

‘Ja, het duurt jaren. Ik eet nu veel minder vlees dan zes jaar geleden, al vond ik zes jaar geleden ook dat ik minder vlees moest eten. Tijdens het doorbreken van patronen betreed je onbekend terrein, daar voelen veel mensen zich niet prettig bij en dus vervallen ze in die oude patronen. Soms moet je echter gewoon accepteren dat je maatje 40 hebt en dat je daarmee gelukkig bent; acceptatie is een onderdeel van persoonlijk leiderschap. Als je om hulp vraagt omdat je weet dat je zelf iets niet kunt, dan maak je van je zwakte een pluspunt. Je maakt dan iemand anders ook eigenaar van jouw doel.’

‘Ga op zoek naar bondgenoten’

Stel, we zijn ons bewust van ons gedrag en we kennen onze grenzen: we willen persoonlijk leiderschap tonen! Hoe zorgen we er nu voor dat onze visie of ons beleid wordt overgenomen door de rest van de school?

‘In je eentje houd je het niet vol. Daarom moet je op zoek naar bondgenoten: find a friend. Vind iemand in de school met wie je samen kunt optrekken en met wie je kunt sparren, zodat je vanuit die basis je netwerk in de school kunt uitbreiden. De volgende stap in het proces van persoonlijk leiderschap is doelen stellen. Waarom wil je iets bereiken? Hoe ga je dat volbrengen? Wat heb je daarvoor nodig? Schrap alle activiteiten die niets te maken hebben met die doelstelling. Ik kom vaak genoeg op scholen waar een doelstelling het betrekken van mentoren is, terwijl dan in geen enkele werkgroep een mentor zit. Als je wil dat mensen hun gedrag veranderen, moet je ze inspraak geven. Ze moeten invloed kunnen uitoefenen. Je ziet ook vaak dat mensen voor de leerling nadenken: ‘Hoe wordt die beter van mijn plan?’ De leerling zelf wordt er zelden bij betrokken. Als je het meteen aan hem of haar vraagt, scheelt het je veel denkwerk en mogelijk verkeerde conclusies!’

Dat klinkt heel logisch.

‘Dat klinkt logisch, maar dat is het niet. In bedrijven zie je ook zo vaak dat het MT veranderingen doorvoert, zonder de mensen te raadplegen die deze veranderingen moeten uitvoeren. Ze mogen er wel invloed op uitoefenen, maar in grote lijnen is het plan al klaar. Dat gaat niet werken, want je kunt anderen niet veranderen, het moet uit jezelf komen. Verandering moet ook een proces zijn met elkaar.’

‘Zonde om energie te verspillen aan zaken waarop je geen invloed hebt’

Toch kun je als Don Quichot en Sancho Panza geen leger windmolens verslaan. Als de schoolcultuur zo star is dat er niet wordt meebewogen, wat dan?

‘Het is zonde van de tijd om je energie te verspillen aan zaken waarop je geen invloed. Richt je op de mensen die wél willen. Als je op een school werkt waar een negatieve cultuur heerst, dan wordt het normaal om daar in mee te gaan. Stel dat jij besluit om daarmee te stoppen en dingen van de positieve kant gaat bekijken, dan zullen mensen bij jou ook ander gedrag gaan vertonen. Het werkt aanstekelijk. Als je al je kracht op die windmolens blijft richten, raak je uitgeput en moet je opgeven. Dan krijg je misschien wel een burn-out. Je moet daarom ook ‘nee’ durven zeggen, of ‘ik kom daar pas volgende maand aan toe’. Ook dat is persoonlijk leiderschap tonen.’

Jullie training ‘Veranderkacht en persoonlijk leiderschap’ is op dit moment toegespitst op LOB, maar eigenlijk kan iedereen binnen de school zo’n cursus volgen?

‘Ja, veranderkracht kun je overal toepassen, want mensen lopen ongeacht hun functie of baan vaak tegen dezelfde problemen aan.’

Wat zeg je tegen de lezer die dit stuk bijna uitheeft en denkt: ‘Ik ben geen onverschrokken held en wil het liever ook niet zijn. Mijn kracht zit hem in het bedenken van goede ideeën, maar ik vind het moeilijk om mensen aan te spreken over mijn visie, ook al ben ik daar nog zo van overtuigd.’

‘Vind een vriend in de school die wel sterk in zijn schoenen staat, want anders red je het niet.’

LOB ook op jouw school goed leren borgen? Inschrijven voor de cursus 'De borging van LOB op jouw school: leer regie nemen' kan hier.