Hbo-opleidingen zonder numerus fixus

sluisStaan de sluizen nu open?

Over de numerus fixus is al veel gezegd en geschreven. Hoe een en ander uit zal pakken, laat zich nu nog moeilijk voorspellen. In dit artikel wordt ingezoomd op de opleidingen die voorheen een selectie hanteerden, maar daar met ingang van dit jaar mee zijn gestopt. Waarom hebben ze dat besluit genomen? En zal dit tot gevolg hebben dat zij nu overstroomd worden met nieuwe studenten?

 
De Keuzegids hbo 2017 kwam bij de verschijning in december met een opmerkelijk persbericht. Tientallen hbo-opleidingen die dit jaar nog een numerus fixus hanteren, laten die voor komend studiejaar vallen. Maar liefst 45% van de opleidingen die eerder een fixus kende, stopt daar komend jaar mee. Terwijl er bij de universiteiten geen of nauwelijks wijzigingen zijn.

Bij de Hogeschool Utrecht gaat het van 27 naar 11 en bij de Hogeschool van Amsterdam van 13 naar 4. Als mogelijk reden hiervoor noemt de Keuzegids dat de plicht tot zorgvuldige selectie voor opleidingen veel extra werk betekent. Door de numerus fixus te schrappen ontkomt men aan die tijdrovende operatie. Een andere reden zou zijn dat hogescholen geschrokken zijn van de daling van het aantal eerstejaars studenten.

Als je kijkt naar welke opleidingen het komende jaar nog wel een numerus fixus hebben, dan zijn dat ‘the usual suspects’: Fysiotherapie, Verpleegkunde, Mondzorgkunde. De meeste fixus-opleidingen worden gevonden in de (para)medische hoek. Ook opleidingen als Toegepaste Psychologie, Fashion en Textile Technologies en Journalistiek zijn op de lijst terug te vinden. Meestal zijn er aanvullende eisen bij kunstopleidingen, logopedie en sport. De redenen om een fixus te hanteren zijn bijvoorbeeld een krappe arbeidsmarkt, tekort aan stageplaatsen of beperkte faciliteiten bij de opleiding. Een volledige lijst van de selectie-opleidingen is terug te vinden op de website van Studiekeuze123: www.studiekeuze123.nl/selectie

Waarom afschaffen?

Kijken we naar de opleidingen die de fixus dit jaar juist hebben afgeschaft, dan komen we namen tegen als de HALO, Voeding en Diëtiek en Medische Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken. Maar wat is nu de reden voor instellingen om te stoppen met selectie? Is dat inderdaad vanwege de redenen die de Keuzegids suggereert? Bas Schrijver, voorlichter bij de Haagse Hogeschool: ‘De numerus fixus is bij onze opleidingen op verschillende momenten en om verschillende redenen ingevoerd. Wij merkten dat in de praktijk het maximum aantal plaatsen lang niet altijd vol was, waarmee een loting niet meer erg logisch was. Bovendien is de aanmelddeadline voor een fixusopleiding al op 15 januari 2017. Dat is wel erg vroeg in het jaar. Die deadline is zeer hard, en opengebleven plaatsen worden niet aangevuld door studenten die alsnog door een loting worden geplaatst. Dat is de reden dat we bij het grootste deel van de opleidingen zijn gestopt met selectie. Bij Huidtherapie is de fixus echt nodig, omdat er slechts twee instellingen zijn die deze opleiding in Nederland aanbieden. Kortom, bij de Haagse Hogeschool is de belangrijkste reden dus de gedachte dat opleidingen anders niet vol raken. Vanuit dat perspectief is er geen zorg voor overstromende aanmeldingen in het nieuwe jaar.

‘15 januari is wel erg vroeg in het jaar’

Bij de Hanze Hogeschool in Groningen werd er voor zeven opleidingen geselecteerd, nu zijn het er nog vijf. Perswoordvoerder Steffy Praamstra: ‘De voornaamste reden voor het instellen van een numerus fixus bij Voeding en Diëtiek en bij Maatschappelijk Werk en Dienstverlening was de stijgende instroom van studenten in 2015-2016. Daardoor was er onvoldoende stagecapaciteit en konden niet alle studenten van een kwalitatief volwaardige stageplaats worden voorzien. Inmiddels is er een einde gekomen aan de stijging van het aantal studenten, niet alleen in Groningen, maar ook bij de andere drie hogescholen die deze opleiding aanbieden. Hierdoor kunnen weer voldoende volwaardige stageplaatsen worden aangeboden en is de fixus dus opgeheven.’

In tegenspraak met de eerdere opmerking dat selectie vooral plaats vindt bij zorgopleidingen, is bij Saxion juist bij zorgopleidingen de fixus afgeschaft. Met ingang van dit jaar wordt er alleen bij Forensisch Onderzoek nog selectie toegepast. ‘De vraag naar hbo-opgeleide zorgprofessionals neemt toe. Dit komt met name doordat we ouder worden, we langer vitaal en gezond blijven en langer zelfstandiger kunnen functioneren’, aldus Rients Jorna, directeur van de Academie Gezondheidszorg. ‘Met dit toekomstscenario is het niet langer gewenst dat er een beperking is op de instroom van studenten voor Verpleegkunde en Fysiotherapie.’ Het afschaffen van de fixus betekent niet dat het nu makkelijker wordt om deze opleidingen te volgen. ‘Integendeel: meer dan ooit kijken we naar de kwaliteit van de student’, benadrukt Jorna. ‘Past de opleiding bij jou als student? Heb je de goede houding en kan je het niveau goed aan? Heb je een realistisch beeld van wat de opleiding inhoudt?’ Hierover kunnen we na de Studiekeuzecheck degelijke uitspraken doen. Het intrekken van de fixus kan ertoe leiden dat de instroom toeneemt. ‘Met stage-organisaties maken we daarom goede afspraken om deze toename, indien nodig, goed op te vangen’, aldus Jorna. ‘Uiteindelijk is het in hun belang dat we goede en voldoende professionals voor de toekomst opleiden.’

Bij Inholland is er van de vijf opleidingen met een numerus fixus nog maar eentje over: Mondzorgkunde. Alexander van Zijp, senior adviseur Externe Communicatie: ‘De belangrijkste reden voor het laten vervallen van de selectie is dat er nu een erg vroege landelijke aanmelddatum voor fixusopleidingen is. Na 15 januari is de aanmelding gesloten. Ook is de mogelijkheid om studenten na te plaatsen als de fixus nog niet vol is, komen te vervallen. Daarmee is er een groot risico dat de fixusopleidingen instroom gaat missen. Verder werd voor een bepaalde opleiding soms ook een fixus ingesteld omdat collega-hogescholen dat voor dezelfde opleiding ook deden. Als je in een regio de enige bent die geen fixus heeft, kan dat leiden tot een extreem hoge instroom die een instelling niet zomaar in goede banen kan leiden. Alle instellingen hebben hun selectie-opleidingen aangepast, dus dat gaf ons de mogelijkheid dat ook te doen. De opleidingen waarbij de fixus nu vervallen is, zijn opleidingen die ten tijde van de fixus niet erg zwaar overtekend waren. Er wordt dus geen extra toestroom verwacht.’

‘Daarmee is er een groot risico dat de fixusopleidingen instroom gaat missen’

Vanaf 15 januari weten we of dat klopt en welke gevolgen het instellen van de nieuwe selectieregels heeft gehad.

Dit artikel staat in Bij de Les nummer 4 van jaargang 13 (januari 2017)